Hazil va o‘yinning chegarasi

Kaykovus hazilni butunlay man qilmaydi. Hazil — ovqatdagi tuzga o‘xshaydi, deyish mumkin: ozgina bo‘lsa, ta’m beradi, ko‘p bo‘lsa, ovqatni buzadi. Ey farzand, kuldirish yaxshi, ammo masxara qilish yomon. Hazilni o‘zingdan kichiklar bilan ham, o‘zingdan kattalar bilan ham haddan oshirma: kichiklar seni hurmat qilmay qo‘yadi, kattalar esa xafa bo‘ladi.

Muallif fikricha, hazil ko‘pincha janjalning boshlanishi bo‘ladi. Avval hazil, keyin achchiq so‘z, keyin xafagarchilik. Shuning uchun hazil boshlanayotganini ko‘rsang, uni vaqtida to‘xtatishni bil. Kimdir senga hazil qilsa, yuzingni burishtirma; ammo hazil haqoratga aylansa, odob bilan chegarani ko‘rsat.

Kaykovus shatranj va nard kabi o‘yinlar haqida ham to‘xtaladi. U o‘yinni dam olish va aqlni charxlash vositasi sifatida qabul qiladi, lekin ikki narsadan qattiq ogohlantiradi: pulga o‘ynamaslik va o‘yinga butun vaqtni bermaslik. O‘yin vaqtni bezash uchun, vaqtni yeyish uchun emas. Yutqazganingda jahl qilma, yutganingda maqtanma: o‘yindagi xulq-atvor odamning asl fe’lini ko‘rsatadi.

Hikoyat. Ikki do‘st har kuni bir-biriga hazil qilar ekan. Avval kichik hazillar edi, keyin ular kuchayib boribdi. Bir kuni biri ikkinchisining kamchiligi ustidan ko‘pchilik oldida kulibdi. Ikkinchisi ham javobini qaytaribdi. Shu kuni ular ayrilishibdi va yillar davomida gaplashmabdi. Keksalikda uchrashib qolganlarida biri: «Biz nima uchun urishgan edik?» deb so‘rabdi. Ikkinchisi uzoq o‘ylab: «Esimda yo‘q. Faqat hazil bilan boshlangani esimda», debdi.

Bugungi kun uchun: Internetdagi «prikol»lar va memlar ko‘pincha birovning kamchiligi ustidan kulishga qurilgan. O‘zingizdan so‘rang: bu hazil kimnidir kamsitmayaptimi? Agar o‘sha odam yoningizda bo‘lsa, u ham kulgan bo‘larmidi? O‘yinlarga kelsak, kompyuter va telefon o‘yinlari ham Kaykovus aytgan ikki qoidaga bo‘ysunadi: pul tikmang va vaqtni nazorat qiling. Kuniga necha soat o‘ynaganingizni bir hafta yozib boring — natija sizni hayratga solishi mumkin.