Yusuf Xos Hojib saxovatni, ya’ni qo‘li ochiqlikni, eng yaxshi insoniy fazilatlardan biri deb biladi. Uning fikricha, boylik yig‘ish uchun emas, ishlatish uchun beriladi. Yig‘ib qo‘yilgan, hech kimga foyda keltirmaydigan boylik — ko‘milgan xazina: u ham egasiga, ham boshqalarga foydasiz.

Muallif boylikni suvga o‘xshatadi. Oqib turgan suv toza bo‘ladi, atrofni ko‘kartiradi. To‘xtab qolgan suv esa sasiydi, chiriydi. Boylik ham shunday: odamlar orasida aylansa, hammaga foyda keltiradi; bir joyda to‘planib qolsa, egasini ham buzadi. Shuning uchun boyligingdan boshqalarga ham ber, deydi u.

Hukmdorga saxovat ayniqsa kerak. Muallif aytadiki, saxiy hukmdorning atrofida odamlar to‘planadi, xasis hukmdordan esa hamma qochadi. Lashkar ham, xizmatkorlar ham, xalq ham hukmdorning qo‘li ochiqligini ko‘rib, unga sadoqat bilan xizmat qiladi. Qo‘li yopiq odamni hech kim chin dildan sevmaydi.

Lekin saxovat isrofgarchilik emas. Muallif bu ikkisini aniq ajratadi. Saxovat — kerakli joyga, munosib odamga, o‘z vaqtida berish. Isrof esa behuda sovurish, keraksiz joyga sarflash, maqtanish uchun berish. Isrofgar odam bugun saxiy ko‘rinadi, lekin ertaga o‘zi muhtoj bo‘lib qoladi va endi hech kimga hech narsa bera olmaydi. Haqiqiy saxiy esa o‘z imkoniyatini hisobga oladi va doimiy ravishda yaxshilik qila oladi.

Xasislik haqida muallif keskin gapiradi. Xasis odam boyligini yig‘adi, lekin undan o‘zi ham foydalanmaydi. U kambag‘aldek yashaydi, kambag‘aldek o‘ladi, boyligi esa merosxo‘rlarga qoladi va ular uni bir zumda sovuradi. Xasis — o‘z boyligining quli, deydi muallif. U boylikka egalik qilmaydi, boylik unga egalik qiladi.

Saxovatning eng yaxshi turi — ta’masiz berish. Agar berib, evaziga minnatdorlik, maqtov yoki xizmat kutsang, bu savdo, saxovat emas. Bergan narsangni yuziga solish esa yaxshilikni yo‘q qiladi. Muallif fikricha, bergan narsangni unut, olgan yaxshilikni esa hech qachon unutma.

Saxovat faqat pul bilan emas. Muallif odamning vaqti, bilimi, yaxshi so‘zi, yordami ham saxovat bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Bilimli odam bilimini o‘rgatsa — bu saxovat. Kuchli odam zaifga yordam bersa — bu saxovat. Muloyim so‘z, iliq tabassum, tinglash — bular ham saxovat. Pulsiz odam ham saxiy bo‘lishi mumkin.

Mehmondo‘stlik saxovatning bir ko‘rinishi sifatida asarda alohida qadrlanadi. Turkiy xalqlarda mehmonni hurmat qilish qadimdan muqaddas odat bo‘lgan. Muallif mehmonni kutish, unga yaxshi joy berish, yaxshi taom tortish, ko‘nglini olish haqida gapiradi. Mehmon kelsa, xursand bo‘l, uyingga baraka olib keldi, deydi.

Bugungi hayotda saxovat qanday ko‘rinadi? Sinfdoshingizga tushunmagan masalani tushuntirib berish. Kutubxonaga kitob sovg‘a qilish. Ota-onangizga uy ishlarida yordam berish. Qariya qo‘shnining xaridini ko‘tarib qo‘yish. Yusuf Xos Hojibning fikricha, bunday kichik saxovatlar odamning qalbini kengaytiradi va uni haqiqatan ham boy qiladi.