Mol — umrning rohati uchun, umr esa mol yig‘ish uchun emas. Bir donodan so‘radilar: «Baxtli kim, baxtsiz kim?» U dedi: «Baxtli — yegan va ekkan odam. Baxtsiz — o‘lgan va qoldirgan odam».

U hech narsa qilmagan bechoraga duo qilma, Umr bo‘yi mol yig‘di, sarflamadi.

* * *

Ikki kishi behuda mehnat qildi va befoyda harakat qildi. Biri — mol yig‘ib, yemagan. Ikkinchisi — ilm o‘rganib, amal qilmagan.

Qancha ko‘p ilm o‘qisang ham, Amal qilmasang, nodonsan. Ustiga kitob yuklangan hayvon Na olim bo‘ladi, na dono. U miyasiz hayvonga nima ma’lum, Ustidagi yuk o‘tinmi yo kitob?

* * *

Uch narsa uch narsasiz barqaror bo‘lmaydi: mol — savdosiz, ilm — bahssiz, mamlakat — siyosatsiz.

Yana: ikki kishi mamlakat va dinning dushmani — rahmsiz podshoh va ilmsiz zohid.

Yana: bir kishiga hamma narsani aytma — ehtimol, bir kun u senga dushman bo‘lar. Dushmaningga esa qo‘lingdan keladigan hamma yomonlikni qilma — ehtimol, bir kun u senga do‘st bo‘lar. Yashirin saqlamoqchi bo‘lgan siringni hech kimga aytma, garchi u ishonchli do‘sting bo‘lsa ham. Chunki u do‘stingning ham do‘sti bor, u ham sirni o‘z do‘stiga aytadi va shu tarzda zanjir uzilmaydi.

Jim turish yaxshiroq: ko‘ngil sirini Hech kimga aytmagin, u xalqqa yoyar. Ey sodda, buloq boshida bekit, Daryoga aylangach, to‘sib bo‘lmas.

* * *

Kimki o‘zidan kuchli bilan dushmanlik qilsa, o‘z qoni bilan o‘zini bo‘yaydi. Kimki o‘zidan zaifni xafa qilsa, Xudo uni o‘zidan kuchliroq birovga yo‘liqtiradi. Kimki pand-nasihatni eshitmasa, malomat eshitishni xohlaydi.

Kimga nasihat o‘tmasa, Tiyib turmaguncha nasihat befoyda. Nasihatdan bosh tortgan odamni Taqdirning kaltagi o‘zi tarbiyalar.

* * *

Yaxshi do‘st — u, ayblaringni yuzingga aytadi, ortingdan esa seni himoya qiladi. Yomon do‘st — u, yuzingga maqtaydi, ortingdan esa aybingni yoyadi.

Bir kishi dushmanining aybini aytib, yaxshi ko‘rinmoqchi bo‘ldi. Dono unga dedi: «Sen menga o‘sha odamning aybini aytding. Bundan bildimki, ertaga mening aybimni ham boshqaga aytasan».

Kim birovning aybini senga keltirsa, Shubhasiz, sening aybingni ham boshqaga eltadi.

* * *

Yemoq — yashamoq va zikr qilmoq uchun. Sen esa yashamoqni yemoq uchun deb bilasan.

Ikki narsa — qorinning to‘qligi va tilning uzunligi — odamni og‘ir ahvolga soladi. To‘q qorinda hikmat nuri bo‘lmaydi; ko‘p gapda esa xato ko‘p bo‘ladi.

Qorin to‘ladi — aql-hush ketadi, Ochlikda esa ko‘ngil yengil, fikr tiniq.

* * *

Mushk o‘zining xushbo‘yligi bilan ma’lum bo‘ladi, attorning maqtovi bilan emas. Dono — attor qutisi kabi: jim turadi, ammo hunarini ko‘rsatadi. Nodon esa nog‘ora kabi: ovozi baland, ichi bo‘sh.

Olim nodonlar orasida Siddiqlar aytganidek, ko‘r-ko‘rlar orasidagi go‘zaldir. Do‘st kofirlar orasidagi Qur’on kabi, Uni qadrlovchi topilmagay.

Bir oz qilib aytganda: ilmsiz olim — asalsiz ari, amalsiz ilm — mevasiz daraxt.

* * *

Sabr qiluvchi odam ishini maqsadiga yetkazadi, shoshgan odam esa yiqiladi. O‘z ko‘zim bilan sahroda ko‘rdimki, sekin yurgan odam tez yugurganning ortidan yetib keldi. Tez yugurgan ot holdan toyib qoldi, tuyachi esa sekin-sekin manzilga yetdi.

Ey yugurgan, ozroq to‘xta! Yayov yurgan ham manzilga yetadi. Tez otgan ot bir ikki qadamdan keyin to‘xtar, Tuyachi esa yurishda davom etar.

* * *

Ikki narsa aqlli odamga yarashmaydi: kulgili bo‘lmagan joyda kulish va yig‘lash kerak bo‘lmagan joyda yig‘lash. Har narsaning o‘z vaqti bor: vaqtida aytilgan bir so‘z vaqtsiz aytilgan yuz so‘zdan foydaliroq.

* * *

Kimki o‘z aybini ko‘rmasa, boshqalarning aybini ko‘p ko‘radi. Eng yaxshi ko‘zgu — do‘stning to‘g‘ri so‘zi; eng yomon ko‘zgu — xushomadgo‘yning tili.

* * *

Dushmaningdan bir marta ehtiyot bo‘l, do‘stingdan ming marta. Chunki do‘st bir kun dushman bo‘lib qolsa, sening barcha siringni biladi.