Men onamga bilgan hamma narsani darhol aytib berdim. Ahvolimiz og‘ir edi: kapitanning bizdan qarzi bor edi, lekin uning sheriklari — Qora It va ko‘r gado — o‘z o‘ljasidan voz kechishmasligi aniq edi. Doktorning oldiga otlanib ketish onamni yolg‘iz qoldirish degani edi. Biz qishloqqa yugurib yordam so‘rashga qaror qildik.

Qishloq bir necha yuz qadam narida edi. Lekin u yerdagilar Flint nomini eshitishi bilan rangi oqarib ketdi. Ko‘pchilik qo‘rqib, biz bilan bormaslikka bahona topdi. Faqat bir yigit doktor Livsining oldiga otlanib ketishga rozi bo‘ldi, qolganlar esa bizga qurol berishni ham taklif qilmadi.

— Unday bo‘lsa, — dedi onam, — biz o‘zimiz boramiz. Rahmat sizlarga, katta, qo‘rqoq erkaklar! Men o‘sha sandiqni ochaman, nima bo‘lsa ham. Marhum erimning haqqini olaman.

Biz sovuq tunda yugurib uyga qaytdik.

Har bir butaning ortida qaroqchi yashiringandek tuyulardi. Har bir shitirlashdan yuragim og‘zimga kelardi. Onam qo‘limni shunchalik qattiq siqardiki, barmoqlarim og‘rib ketdi. Eshikni berkitib, kapitanning jasadi yonida qaltirab turdik. Onam sham yoqdi. Men kapitanning bo‘ynidagi bog‘ichdan kalitni topdim.

Sandiqning qopqog‘ini ochishimiz bilan ichidan tamaki va smola hidi urildi. Tepada yaxshi, cho‘tkalangan bir kostyum yotardi. Uning ostida turli narsalar: kvadrant, tunuka krujka, bir necha tamaki bo‘lagi, ikki juft chiroyli to‘pponcha, kumush quyma, eski ispan soati, kompas, Vest-Indiyadan keltirilgan beshta g‘alati chig‘anoq. Eng tagida eski dengiz plashi, uning ostida esa klyonka bilan o‘ralgan bir tugun va tangali kanop xaltacha yotardi.

— Men bu odamlarga o‘g‘ri emasligimni ko‘rsataman, — dedi onam. — O‘z haqimni olaman, ortig‘ini emas.

U tangalarni sanay boshladi. Bu oson ish emas edi: xaltada har xil mamlakatlarning tangalari — dublonlar, luidorlar, ginealar, sakkiz realli tangalar aralashib ketgan edi. Onam faqat ginealarni tanir va ularni sanardi.

Ishning yarmiga yetganimizda men birdan uning qo‘lini ushladim: sovuq havoda ko‘rning hassasining taqillashi eshitildi. U tobora yaqinlashib kelardi. Taqillash eshik oldida to‘xtadi, eshik tutqichi burildi, qulf shiqirladi. Keyin uzoq jimlik bo‘ldi va taqillash uzoqlasha boshladi.

— Ona, — dedim men, — hammasini olaylik va qochaylik.

Ammo onam qo‘rqsa ham, haqidan bir tiyin ortiq ham, bir tiyin kam ham olishni istamasdi. Shu payt qirdan past hushtak eshitildi. Bu hammasini hal qildi.

— Bor-yo‘g‘ini olaman, — dedi onam sakrab turib.

— Men buni hisob uchun olaman, — dedim men klyonkadagi tugunni ko‘tarib.

Bir daqiqadan so‘ng biz sham va bo‘sh sandiqni qoldirib, qorong‘ida uydan chiqdik. Tuman tarqalayotgan edi, oy chiqib kelardi. Ko‘prikka yetganimizda onam holdan toyib, menga suyandi. Men uni qanday qilib bo‘lsa ham ko‘prik tagiga sudrab yashirishga ulgurdim. Bu yerdan mehmonxona ko‘rinib turardi va biz u yerda nima bo‘lishini ko‘rishimiz mumkin edi.