Ajiniyozning bobosi, Jumabay ata, yoshligida baliqchi bo‘lgan edi. Uning uyidagi tokchada bir dona katta, oq-pushti chig‘anoq turardi. Bolaligida Ajiniyoz uni qulog‘iga tutib, ichidagi shovqinni tinglashni yaxshi ko‘rardi.

— Bu dengizning ovozi, — derdi bobosi. — Chig‘anoq dengizni eslab qoladi.

Ajiniyoz endi katta bo‘lgan va bu shovqin aslida chig‘anoq ichida aks sado berayotgan havoning tovushi ekanini bilardi. Fizika darsida shunday deyishgan edi. Lekin u buni bobosiga aytmasdi.

Bir kuni kechqurun u bobosidan so‘radi:

— Ata, dengiz qanaqa edi?

Jumabay ata uzoq jim qoldi. Keyin tokchadan chig‘anoqni olib, qo‘lida aylantirdi.

— Men sening yoshingda bo‘lganimda, mana shu uyimizdan chiqib, yuz qadam yursam, suvga yetardim, — dedi u. — Ertalab qayiqlar dengizga chiqar, kechqurun baliq to‘la qaytardi. Konserva zavodi kechayu kunduz ishlardi.

— Shamol dengizdan salqin va nam esardi, yozda ham, — davom etdi bobo, ko‘zlarini yumib. — Dengiz moviy emas, yashilroq edi. To‘lqinlari esa kechasi uxlatib qo‘yardi.

— Keyin nima bo‘ldi?

— Daryolar suvini dalalarga ola boshlashdi, — dedi bobo sekin. — Amudaryo va Sirdaryo dengizga kam suv olib kela boshladi. Dengiz har yili bir oz chekindi. Avval yuz qadam, keyin bir kilometr, keyin o‘n kilometr.

— Biz har yili qayiqlarni suvga yaqinroq tortib borardik, — dedi u. — Bir kuni esa tortib bo‘lmay qoldi. Kemalar qumda qoldi.

U chig‘anoqni Ajiniyozning kaftiga qo‘ydi.

— Dengiz ketdi, lekin xotirasi qoldi. Odamlar unutmasa, xotira ham yo‘qolmaydi.