15. Banknotli sumka yana bir necha ming funtdan yengillashadi
Poyezd vokzalga to‘xtadi. Paspartu birinchi bo‘lib vagondan tushdi, uning ortidan janob Fogg yosh hamrohiga tushishga yordam berdi. Fileas Fogg to‘g‘ri Gonkong paroxodiga borib, Audani qulay joylashtirmoqchi edi. Bu xavfli mamlakatda u ayolni bir daqiqa ham yolg‘iz qoldirmoqchi emasdi.
Shu payt bir politsiyachi unga yaqinlashdi:
— Janob Fileas Fogg?
— Men.
— Bu odam xizmatkoringizmi? — so‘radi politsiyachi Paspartuni ko‘rsatib.
— Ha.
— Ikkalangiz men bilan yuring.
Janob Fogg hayratini sira ko‘rsatmadi va tortishmoqchi bo‘lgan Paspartuni bir ishora bilan to‘xtatdi.
— Bu yosh xonim biz bilan bora oladimi? — so‘radi Fogg.
— Mumkin, — javob berdi politsiyachi.
Ularni sudga olib borib, bir xonada kutishni aytishdi. Auda hayajonini yashira olmay, Foggga o‘girildi:
— Janob, meni tashlab keting! Sizni men tufayli ta’qib qilishyapti! Meni qutqarganingiz uchun!
Fileas Fogg bu yerda qandaydir xato borligini aytdi: sati uchun shikoyat qilishga kim jur’at etadi? Nima bo‘lsa ham, u yosh ayolni tark etmasdi.
— Lekin paroxod peshinda jo‘naydi! — eslatdi Paspartu.
— Peshingacha paroxodda bo‘lamiz, — sodda javob berdi befarq janob.
Soat sakkiz yarimda ularni sud zaliga kiritishdi. Semiz sudya Obadiya ishni ochdi:
— Fileas Fogg va Paspartu? Ikki kundan beri sizni Bombeydan keladigan har bir poyezdda kutishyapti. Shikoyatchilarni olib kiring.
Eshik ochilib, uchta hind ruhoniysi kirib keldi.
— Ana xolos! — g‘udrandi Paspartu. — Yosh xonimimizni yondirmoqchi bo‘lgan yaramaslar shular-ku!
Kotib ayblovni o‘qidi: Fileas Fogg va xizmatkori brahmanlarning muqaddas joyini haqorat qilishda ayblanardi.
— Eshitdingizmi? — so‘radi sudya Foggdan.
— Ha, janob, — javob berdi Fogg soatiga qarab, — va tan olaman.
— Tan olasizmi?
— Tan olaman. Va kutaman, bu uchta ruhoniy ham Pillaji pagodasida nima qilmoqchi bo‘lganlarini tan olishadi.
Ruhoniylar bir-biriga qarashdi. Ular hech narsani tushunmayotganga o‘xshardi.
— Albatta! — qichqirdi Paspartu. — Ular qurbonini yondirmoqchi bo‘lgan joyda!
— Qanday qurbon? — hayron bo‘ldi sudya. — Bombeyning o‘rtasidami?
— Bombeyda? — qichqirdi Paspartu.
— Albatta. Gap Pillaji pagodasi haqida emas, Bombeydagi Malabar tepaligi pagodasi haqida.
— Mana dalil, — qo‘shib qo‘ydi kotib va stolga bir juft poyabzalni qo‘ydi.
— Mening poyabzalim! — qichqirdi Paspartu hayratdan va beixtiyor.
Gap shundaki, izquvar Fiks bu baxtsiz hodisadan foydalanib qolgan edi. U Kalkuttaga tezroq yetib kelish uchun keyingi poyezdga o‘tirgan, Malabar pagodasining ruhoniylarini ham o‘zi bilan olib kelgan edi. Hindistondagi ingliz hukumati diniy masalalarga qattiq qarashini bilib, ularga katta mukofot va’da qilgan, shikoyat yozdirgan edi. Fogg filda kechikkani uchun izquvar undan oldin yetib kelgan, endi esa sud zalining burchagida, ko‘z-quloq bo‘lib o‘tirardi. Uning maqsadi Foggni Kalkuttada ushlab turish va Londondan order kelishini kutish edi.
— Ayblov tasdiqlandimi? — so‘radi sudya.
— Tasdiqlandi, — sovuqqonlik bilan javob berdi Fogg.
— Qonunga ko‘ra, — dedi sudya, — inglizlar Hindiston xalqlarining diniga hurmat bilan qarashi shart. Paspartu 20-oktabrda Bombeydagi Malabar pagodasini haqorat qilganini tan olgani uchun o‘n besh kun qamoq va uch yuz funt jarimaga hukm qilinadi.
— Uch yuz funt! — qichqirdi Paspartu, jarimaning miqdoridan dahshatga tushib.
— Shuningdek, — davom etdi sudya, — xo‘jayin xizmatkorining xatti-harakati uchun javobgar ekani sababli, Fileas Fogg bir hafta qamoq va bir yuz ellik funt jarimaga hukm qilinadi.
Fiks burchagida mamnun bo‘lib qo‘llarini ishqadi: bir hafta ichida order albatta yetib keladi! Paspartu esa garangsib qoldi: yigirma ming funtlik garov uning qiziquvchanligi tufayli barbod bo‘lyapti!
Fileas Fogg esa xuddi bu hukm uni sira qiziqtirmagandek o‘tirardi. Faqat kotib keyingi ishga o‘tmoqchi bo‘lganda, u o‘rnidan turdi:
— Garov evaziga ozod bo‘lishni taklif qilaman.
— Sizning huquqingiz bor, — dedi sudya. — Garov har biringiz uchun ming funtdan.
Fiksning yuragi muzlab ketdi. Fogg esa xizmatkoridan sumkani olib, ikki ming funtlik banknotni stol ustiga qo‘ydi.
— Ketdik, — dedi Fileas Fogg xizmatkoriga.
— Hech bo‘lmasa poyabzalimni qaytarishsin! — dedi Paspartu g‘azab bilan.
Unga poyabzalini qaytarishdi.
— Juda qimmat poyabzal! — g‘udrandi u. — Har bir poyagi ming funtdan! Yana qisib ham turadi!
Yarim soatdan keyin Fogg, Auda va Paspartu «Rangun» paroxodida edi. Fiks pristanda turib, alamdan oyog‘ini yerga urdi.
— Yaramas! — qichqirdi u. — Ikki ming funtni tashlab ketdi! Xuddi o‘g‘ridek isrof qilyapti! Dunyoning oxirigacha bo‘lsa ham, uni quvaman. Lekin bunday sur’atda o‘g‘irlangan pullarning hammasi tugab qoladi!
Izquvarning hisobi to‘g‘ri edi. Fileas Fogg Londondan chiqqanidan beri yo‘l xarajatlari, mukofotlar, fil, garov va jarimalarga besh ming funtdan ortiq pul sarflagan edi. Bu bilan izquvarga tegadigan mukofot ham tobora kichrayib borardi.