AsosiyFanlarKitoblarReyting
Qo‘llab-quvvatlash

O‘quvchilar va abituriyentlar uchun bepul testlar va kitoblar. Testlar doim bepul.

Loyihani qo‘llab-quvvatlash

Platforma

  • Fanlar
  • Kitoblar
  • Reyting
  • Kabinet

Loyiha

  • Qo‘llab-quvvatlash
  • Telegram: @bilgo_uz_bot

Huquqiy

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Hisobni o‘chirish

© 2026 Bilgo · Barcha huquqlar himoyalangan

AsosiyFanlarKitoblarReyting
← 80 kunda dunyo bo‘ylab16 / 37

16. Fiks unga aytilayotgan gaplarni tushunmagandek ko‘rinadi

«Rangun» paroxodi Kalkuttadan Gonkongga qatnardi. Yo‘l o‘n bir-o‘n ikki kun davom etardi. Yo‘lovchilar oz edi, va Auda Fileas Fogg bilan ko‘proq tanishishga imkon topdi.

Dastlabki kunlarda u janob Fogg bilan yaqinroq tanishdi. Fogg unga hech qanday his-tuyg‘u ko‘rsatmay, lekin har doim kerakli vaqtda paydo bo‘lardi. U ayolning har bir ehtiyojini sezib turar, hech narsa kamchilik qilmasligiga g‘amxo‘rlik qilardi. Lekin bularning hammasini tirik odamdan ko‘ra ko‘proq mexanizmdek bajarardi. Auda nima o‘ylashini bilmasdi. Paspartu esa unga xo‘jayinining g‘alati tabiatini tushuntirib berdi va dunyo bo‘ylab garov haqida aytib berdi. Auda kulib qo‘ydi, lekin bu odam uning hayotini qutqarganini hech qachon unutmadi. Uning qarashlarida minnatdorlik ko‘payib borardi.

Auda o‘z hayotini aytib berdi. U Hindistonning eng boy porslar xonadonlaridan birining qizi edi. Uning amakivachchasi, Jiji ismli boy savdogar, Gonkongda yashardi. Auda unga tayanib, panoh topishga umid qilardi. Fileas Fogg esa hammasi yaxshi bo‘lishini aytib, xotirjam qildi. Bu xotirjamlik Audaga ham o‘tdi. U Foggga o‘zining katta, sirli ko‘zlari bilan tikilib qolardi.

«Rangun» Andaman orollari yonidan o‘tib, Singapurga yo‘l oldi.

Izquvar Fiks ham shu paroxodda edi! U Kalkuttada orderni kutib o‘tirmagan edi. Order Gonkongga yuborilishi kerakligini Londonga telegrammada aytib, o‘zi paroxodga sezdirmay chiqib olgan va kayutasida yashirinib o‘tirgan edi. Gonkong — Angliya mulki, ingliz tuprog‘idagi oxirgi bekat edi. U yerdan nariga, Xitoy, Yaponiya va Amerikada Foggni qo‘lga olish deyarli imkonsiz bo‘lardi. Demak, ishni Gonkongda tugatish kerak edi.

Fiks yana bir narsani ham o‘ylardi: bu yosh ayol kim? Nega u Fogg bilan birga sayohat qilyapti? Bombeyda Fogg bilan hech qanday ayol yo‘q edi. Ehtimol, bu ayol o‘g‘irlab ketilgandir? Agar shunday bo‘lsa, Gonkongda Foggni shu ayblov bilan ham ushlab qolish mumkin. Fiks bu haqda Paspartudan bilib olishga qaror qildi.

Bir kuni u palubaga chiqdi. Paspartu darhol uni ko‘rib qoldi va hayratdan qichqirib yubordi:

— Janob Fiks! Siz bu yerdamisiz?

— Nima? Siz ham «Rangun»damisiz? — hayron bo‘lgandek qildi izquvar. — Men sizni Bombeyda qoldirgandim, Gonkongga ketyapsizlarmi?

— Ha, biz ham shu paroxoddamiz. Siz ham dunyoni aylanib chiqyapsizmi?

— Yo‘q, men Gonkongda qolaman. Hech bo‘lmasa bir necha kun.

— A! — dedi Paspartu, bir zum shubha bilan qarab. — Nega sizni Kalkuttadan beri ko‘rmadim?

— Dengiz kasalligi... Kayutamda yotdim. Xo‘sh, janob Fogg qalay?

— Juda yaxshi. Lekin janob Fiks, siz bilmaysiz — biz bilan yosh xonim ham bor!

— Yosh xonim? — so‘radi izquvar, hech narsa tushunmagandek.

Paspartu unga butun voqeani aytib berdi: Bombey pagodasini, filni, satini, Audaning qutqarilishini, Kalkutta sudini va garov evaziga ozod bo‘lganlarini. Fiks bu voqealarning bir qismini o‘zidan yaxshi bilardi, lekin hayratlangan qiyofani saqlab turdi.

— Demak, xo‘jayiningiz bu yosh ayolni Yevropaga olib ketmoqchi ekan-da?

— Yo‘q, janob Fiks, yo‘q. Faqat Gonkonggacha, uning boy qarindoshi yoniga.

«Hech narsa qilib bo‘lmaydi», — o‘yladi izquvar hafsalasi pir bo‘lib.

Paspartu esa bu tasodifiy uchrashuvni o‘ylab qoldi. Nima uchun bu Fiks ular bilan birga Suvayshda, keyin Bombeyda, endi Gonkongga yo‘lda? Bunday tasodif juda g‘alati edi. Paspartu uzoq bosh qotirdi va nihoyat bir xulosaga keldi: Fiks — Reform-klub a’zolari yuborgan josus! U janob Fogg dunyoni haqiqatan ham belgilangan yo‘l bo‘yicha aylanib chiqyaptimi-yo‘qmi, shuni tekshirib yuribdi!

— Ana o‘zi! — dedi Paspartu, o‘zining zukkoligidan mamnun bo‘lib. — Bu josus! Klubdagi janoblar xo‘jayinimning orqasidan josus qo‘yishgan! Bunday halol, olijanob odamga! Oh, janoblar, bu sizga qimmatga tushadi!

U bu kashfiyotini xo‘jayiniga aytmaslikka qaror qildi, chunki bu janob Foggni ranjitishi mumkin edi. Lekin Fiksni har qadamda masxara qilishga va’da berdi.

← Oldingi bobKeyingi bob →