«Karnatik» 7-noyabr kuni kechki soat oltida Gonkongdan jo‘nab, Yaponiya tomon yo‘l olgan edi. Kemadagi ikki kayuta bo‘sh qolgan edi — ular janob Fileas Fogg nomiga band qilingan edi.

Ertasiga ertalab paluba yo‘lovchilari kayuta yo‘lagida hurpaygan sochli, hali kayfi tarqamagan bir yo‘lovchini ko‘rib hayron bo‘lishdi. Bu Paspartu edi.

Mana nima bo‘lgan edi. Fiks tavernadan chiqib ketgandan keyin ikki xizmatkor uxlab yotgan Paspartuni ko‘tarib, chekuvchilar so‘risiga yotqizib qo‘yishgan edi. Uch soatdan keyin Paspartu hatto tushida ham o‘z vazifasini o‘ylab, afyunning ta’siri bilan kurashdi. U o‘rnidan turib, devorlarga suyanib, yiqilib-qoqilib tavernadan chiqdi. «Karnatik»! «Karnatik»! — deb qichqirardi u tushidagidek. Paroxod jo‘nashga tayyor turar ekan, u trapdan zo‘rg‘a o‘tib, palubaga yiqildi va hushini yo‘qotdi. Dengizchilar uni ikkinchi klass kayutasiga olib borib yotqizishdi.

Endi esa toza dengiz havosi uni o‘ziga keltirdi. U asta-sekin kechagi voqeani — Fiksning gaplarini, tavernani, afyunni esladi.

«Aniq, — dedi u o‘ziga, — juda qattiq mast bo‘libman! Janob Fogg nima deydi? Hech bo‘lmasa paroxodga kech qolmadim, bu eng muhimi».

Keyin u Fiksni esladi: «Undan qutuldim! U endi «Karnatik»da bizning orqamizdan kela olmaydi. Politsiya izquvari, xo‘jayinimni o‘g‘rilikda ayblaydi! Bo‘lmagan gap!»

Paspartu janob Foggga hammasini aytishi kerakmi? Yo‘q, hozircha aytmaydi. Londonga qaytgach, Fiks bilan kulamiz, deb qaror qildi.

U xo‘jayinini topish uchun kemani aylanib chiqdi. Lekin janob Fogg ham, Auda ham hech qayerda yo‘q edi.

— Ha, — dedi u, — Auda xonim hali uxlab yotgandir. Janob Fogg esa, odatdagidek, vist sheriklarini topgan bo‘lsa kerak.

U kassirga borib, janob Foggning kayutasini so‘radi. Kassir yo‘lovchilar ro‘yxatida bunday ism yo‘qligini aytdi.

— Kechirasiz, — dedi Paspartu, — janob Fogg baland bo‘yli, sovuqqon, kamgap janob, yosh xonim bilan...

— Kemada yosh xonimlar yo‘q, — javob berdi kassir. — Mana ro‘yxat, o‘zingiz ko‘ring.

Paspartu ro‘yxatni ko‘rdi. Xo‘jayinining ismi yo‘q edi. Birdan uning ko‘zi oldidan hamma narsa o‘tdi.

— Bu «Karnatik»mi? — qichqirdi u.

— Ha.

— Yokogamaga ketyapmizmi?

— Albatta.

Paspartu birdan hamma narsani tushundi. Ular kema jo‘nash vaqti o‘zgarganini bilmagan! U xo‘jayiniga aytishga ulgurmagan! Va bunda faqat o‘zi aybdor! Paspartu o‘zini kursiga tashladi. Afsus, endi kech edi.

Keyin u Fiks uni qanday aldaganini esladi va g‘azabdan qizarib ketdi: «U meni ataylab ichkilikka botirdi! Xo‘jayinim kech qoldi, garovni yutqazadi, balki qamoqqa ham olinadi! Oh, agar Fiks qo‘limga tushsa!»

Endi u nima qilishi kerak? Cho‘ntagida bir tiyin ham yo‘q edi. Yo‘l haqi va ovqat oldindan to‘langani yaxshi. Yokogamaga yetib borguncha besh-olti kun vaqt bor edi. Paspartu bu kunlarda uch-to‘rt kishilik ovqat yedi — xo‘jayini uchun ham, Auda uchun ham, o‘zi uchun ham.

13-noyabrda «Karnatik» Yokogamaga yetib keldi. Paspartu qirg‘oqqa tushdi. U Yaponiyaning bu katta port shahrida yolg‘iz, och, cho‘ntagi bo‘sh holda qolgan edi.

U Yevropa kvartalidan o‘tib, yapon kvartaliga kirdi. Bu yerda u o‘zini xuddi Oyda yurgandek his qildi. Tor ko‘chalar, bayroqchalar, chiroyli kiyingan ayollar, ruhoniylar, askarlar, nordon hidli taomlar, choyxonalar...

Kechqurun u juda och edi. U endi kiyimini sotib, eski yapon kiyimiga almashtirishni o‘yladi. Shunday qildi ham. Eski bozorda u o‘zining yevropa kostyumini almashtirdi va ozroq kumush tanga oldi.

— Hech qisi yo‘q, — dedi u o‘ziga, — men hozir karnavalda yurgandek o‘zimni his qilyapman.

U choyxonaga kirib, bir parcha go‘sht va guruch yeb oldi. Endi u o‘ylay boshladi: Amerikaga qanday borish mumkin? Masalan, San-Fransisko paroxodiga oshpaz yoki xizmatkor bo‘lib yollanish!

Shu fikr bilan u ko‘chada ketayotib, birdan bir masxaraboz e’lon ko‘tarib yurganini ko‘rdi. E’londa ingliz tilida shunday yozilgan edi:

«HURMATLI UILYAM BATULKARNING YAPON AKROBATLAR TRUPPASI. AMERIKAGA JO‘NASHDAN OLDIN SO‘NGGI TOMOSHALAR! UZUN BURUNLAR! UZUN BURUNLAR! XUDO TENGU HIMOYASIDAGI UZUN BURUNLILAR! ULKAN TOMOSHA!»

— Amerika! — qichqirdi Paspartu. — Menga aynan shu kerak!