Paspartu e’lon ko‘tarib yurgan masxarabozning orqasidan ergashdi va chorak soatdan keyin katta bir balagan oldida to‘xtadi. Bu Batulkar truppasining tomosha binosi edi.

Janob Batulkar haqiqiy amerikalik sirk egasi edi: masxarabozlar, akrobatlar, jonglyorlar, dorbozlar truppasining xo‘jayini. E’londa aytilganidek, u Yaponiyani tark etib, Amerikaga ketishdan oldin so‘nggi tomoshalarini ko‘rsatayotgan edi.

Paspartu eshikdan kirib, janob Batulkarni so‘radi. Janob Batulkar o‘zi chiqdi.

— Nima kerak? — so‘radi u Paspartuni yapon deb o‘ylab.

— Sizga xizmatkor kerak emasmi?

— Xizmatkor? — dedi Batulkar kulib. — Mening ikki sodiq xizmatkorim bor: mana bu ikki qo‘lim. Ular hech qachon xiyonat qilmaydi, ish haqi ham so‘ramaydi.

— Demak, men sizga kerak emasman?

— Mutlaqo.

— Afsus! Men siz bilan Amerikaga ketmoqchi edim.

— Haha! — dedi Batulkar. — Siz yaponga qanchalik o‘xshasangiz, men ham shuncha maymunga o‘xshayman! Nega bunday kiyindingiz?

— Qo‘limdan kelgancha kiyinaman.

— To‘g‘ri. Siz fransuzmisiz?

— Ha, parijlik.

— Unda siz qiyshayishni bilasiz-da?

— Albatta, — javob berdi Paspartu bu savoldan biroz xafa bo‘lib. — Biz fransuzlar qiyshayishni bilamiz, lekin amerikaliklardan yaxshiroq emas!

— To‘g‘ri. Agar sizni xizmatkor sifatida olmasam, masxaraboz sifatida olishim mumkin. Tushunyapsizmi? Fransiyada xorijiy masxarabozlarni ko‘rsatishadi, xorijda esa fransuz masxarabozlarini.

— Ha!

— Kuchingiz yetarlimi?

— Ayniqsa, ovqatdan keyin.

— Qo‘shiq ayta olasizmi?

— Ha, — dedi Paspartu. U yoshligida ko‘cha konsertlarida qatnashgan edi.

— Lekin boshingizda turib, chap oyog‘ingiz tagida aylanuvchi tepa, o‘ng oyog‘ingizda esa qilich bilan qo‘shiq ayta olasizmi?

— Albatta! — dedi Paspartu, yoshlik yillaridagi mashg‘ulotlarini eslab.

— Unda sizni olaman!

Paspartu nihoyat ish topdi. U mashhur yapon truppasining akrobatlaridan biriga aylandi. Bu unchalik sharafli emasdi, lekin bir hafta ichida San-Fransiskoga yo‘l olardi.

Tomosha soat uchda boshlandi. Tez orada katta ommaviy zal to‘ldi. Barabanlar, gonglar gumburladi. Paspartu tomoshaning eng muhim qismida — «Tengu xudosi himoyasidagi uzun burunlilar»ning tirik piramidasida — qatnashishi kerak edi. U piramidaning eng pastki qavatida turishi kerak edi.

Bu uzun burunlilar o‘rta asr ritsarlariga o‘xshab kiyingan, yelkalarida chiroyli qanotlar bor edi. Ammo ularning eng ajoyib bezagi — yuzlariga taqilgan uzun bambuk burunlar edi. Bu burunlar besh, olti, hatto o‘n fut uzunlikda, ba’zilari to‘g‘ri, ba’zilari egri, ba’zilari silliq, ba’zilarida so‘gal bor edi. Shu burunlar ustida akrobatlar muvozanat saqlab, raqs tushar, sakrab, aylanar edi.

Tomoshaning so‘nggi qismida piramida qurildi. Ellik nafar uzun burunli bir-birining burni ustiga chiqib, osmonga qadar ko‘tarilgan minora hosil qilishdi. Paspartu eng pastki qatorda yotib, burni bilan boshqalarni ko‘tarib turardi.

Shu payt u zaldagi tomoshabinlar orasida bir odamni ko‘rib qoldi. Uning yuragi gup-gup ura boshladi.

Birdan piramida qimirlab ketdi. Paspartu o‘z joyini tashlab, sahnadan tushib, bir lahzada tomoshabinlar orasidagi galereyaga yugurdi va bir tomoshabinning oyoqlari ostiga yiqildi:

— Xo‘jayinim! Xo‘jayinim!

— Sizmisiz?

— Men!

— Unda, yigitim, tezroq paroxodga!

Janob Fogg, Auda va Paspartu yo‘lakdan chiqib ketishdi. Ortlarida esa piramida xuddi kartadan qurilgan uydek qulab tushdi. Ellik nafar uzun burunli akrobat bir-birining ustiga yiqilib, sahnani dumalab to‘ldirdi.

Tashqarida g‘azablangan janob Batulkar ularni quvib yetdi va buzilgan tomosha uchun tovon talab qildi. Fileas Fogg unga bir dasta banknot berib, g‘azabini bosdi.

Soat olti yarimda, Amerika paroxodi jo‘nashidan oldin, janob Fogg va Auda bortga chiqishdi. Ularning ortidan qanotlari orqasida, yuzida hali olti futlik burni bilan Paspartu ham chiqdi. U burnini yulib olishga ham ulgurmagan edi!