«Xitoy» ketib qolgan edi! Unga bog‘langan Fileas Foggning so‘nggi umidi ham ketgandek edi.

Haqiqatan ham, boshqa paroxodlar Foggning maqsadiga to‘g‘ri kelmasdi. Fransuz paroxodi faqat 14-dekabrda, «Kunard» kompaniyasining boshqa bir paroxodi esa keyinroq jo‘nardi.

Paspartu hayajondan ezildi. Qirq besh daqiqa! Bu uning aybi edi! U xo‘jayiniga yordam berish o‘rniga har qadamda unga to‘siq bo‘lgandi. U o‘zini koyib, so‘kib, o‘zidan qattiq nafratlanardi.

Lekin janob Fogg unga hech qanday tanbeh bermadi. Pristandan chiqarkan, u faqat dedi:

— Ertaga ko‘ramiz. Keling.

Ular Nyu-York mehmonxonasida tunashdi. Fogg chuqur uxladi. Auda va boshqalar esa xavotirdan uxlay olishmadi.

Ertasiga 12-dekabr edi. 12-dekabr ertalab soat yettidan 21-dekabr kechki soat sakkiz-u qirq beshgacha to‘qqiz kun, o‘n uch soat va qirq besh daqiqa qolgan edi. Agar Fileas Fogg «Xitoy»da ketganida, u o‘z vaqtida Liverpulga, keyin Londonga yetib borardi!

Janob Fogg mehmonxonadan chiqib, Gudzon daryosi bo‘yidagi kemalarni ko‘zdan kechira boshladi. Bir necha kema jo‘nashga tayyor edi, lekin ularning ko‘pchiligi yelkanli edi, shamol esa ularga yordam bermasdi.

Nihoyat, u «Genrietta» degan savdo kemasini ko‘rdi. Bu temir korpusli, bug‘ bilan yuradigan kema edi. Uning mo‘risidan tutun chiqar edi — u jo‘nashga tayyorlanayotgan edi.

Fileas Fogg qayiqqa tushib, «Genrietta»ga bordi. Kemaning kapitani, ellik yoshlardagi, qo‘pol, qizil yuzli, tirishqoq bir odam, palubada edi.

— Kapitan? — so‘radi Fogg.

— Men.

— Men Fileas Foggman, Londondan.

— Men Endryu Spidi, Kardiffdan.

— Jo‘nayapsizmi?

— Bir soatdan keyin.

— Qayerga?

— Bordoga.

— Yukingiz?

— Yuk yo‘q. Faqat ballast.

— Yo‘lovchilaringiz bormi?

— Yo‘lovchi olmayman. Hech qachon. Ular faqat xalaqit beradi.

— Kemangiz tez yuradimi?

— Soatiga o‘n bir-o‘n ikki tugun. «Genrietta» hammaga ma’lum.

— Meni va uch kishini Liverpulga olib borasizmi?

— Liverpulga? Nega Xitoyga emas?

— Men Liverpul dedim.

— Yo‘q!

— Yo‘qmi?

— Yo‘q. Men Bordoga ketyapman va Bordoga boraman.

— Har qanday narxga ham?

— Har qanday narxga ham.

Kapitan qat’iy javob berdi.

— Lekin «Genrietta»ning egalari...

— Egalari — o‘zim. Kema meniki.

— Unda kemani menga ijaraga bering.

— Yo‘q.

— Kemani sotib olaman.

— Yo‘q.

Fileas Fogg ikkilanmadi. Lekin vaziyat og‘ir edi. Nyu-Yorkdagi vaziyat Gonkongdagidan boshqacha edi. «Genrietta» kapitani «Tankadere» egasiga o‘xshamasdi. Hozirgacha pul har bir to‘siqni olib tashlagan edi. Endi esa pul ham yordam bermayotgan edi.

Lekin Atlantika okeanini kesib o‘tish kerak edi, aks holda garov yutqazilgan bo‘lardi. Janob Foggning boshiga bir fikr kelgandek bo‘ldi. U kapitanga dedi:

— Meni Bordoga olib borasizmi?

— Yo‘q, hatto ikki yuz dollar bersangiz ham.

— Men har bir yo‘lovchi uchun ikki ming dollar taklif qilaman.

— Har biri uchunmi?

— Har biri uchun.

— To‘rtta yo‘lovchi?

— To‘rtta.

Kapitan Spidi boshini qashidi. Sakkiz ming dollar, va yo‘lini ham o‘zgartirmaslik kerak! Bunday narxda yo‘lovchilardan nafratini ham unutish mumkin edi. Ikki ming dollarlik yo‘lovchilar endi yo‘lovchi emas, qimmatbaho yuk edi.

— Men soat to‘qqizda jo‘nayman, — dedi kapitan Spidi. — Agar siz va hamrohlaringiz shu vaqtda kemada bo‘lsangiz...

— Soat to‘qqizda kemada bo‘lamiz! — xuddi shunday sodda javob berdi Fogg.

Soat sakkiz yarim edi. Fogg qirg‘oqqa tushib, Auda, Paspartu va hatto Fiksni — u uchun ham pul to‘lab — kemaga olib keldi. «Genrietta» jo‘nashga tayyor turganda, ular allaqachon bortda edilar.

Paspartu bu sayohat ularga qanchaga tushganini eshitib, uzoq «Oh!» deb qichqirdi.

Fiks esa ichida hisob-kitob qilardi: «Sakkiz ming dollar! Bu odam Angliya bankining pulini suvdek sochyapti. Angliyaga yetib borgunimizcha o‘g‘irlangan pulning yarmi ham qolmaydi!»