— Konsul janoblari, — dedi Fiks idoraga hansirab kirib, — u «Mongoliya»da! Men tutdim uni!

U eshitganlarini aytib berdi. Konsul biroz o‘ylandi.

— Agar u o‘g‘ri bo‘lsa, nega bu yerga kelib, pasportiga viza qo‘ydirib, o‘z izini qoldiradi?

— Agar u aqlli bo‘lsa, keladi, — dedi Fiks. — Iltimos, unga viza bermang.

— Nega? Agar pasporti joyida bo‘lsa, rad etishga haqqim yo‘q.

— Lekin men uni orderni kelguncha shu yerda ushlab qolishim kerak!

— Bu sizning ishingiz, janob Fiks, — dedi konsul. — Men esa...

U gapini tugatmadi: eshik taqillab, ikki notanish odam kirdi. Ulardan biri hozirgina izquvar bilan gaplashgan xizmatkor edi. Ikkinchisi xo‘jayini edi. Fileas Fogg pasportini uzatib, konsuldan viza qo‘yishni so‘radi.

Konsul pasportni o‘qib chiqdi, Fiks esa burchakda turib, notanish odamni ko‘zlari bilan yeb qo‘yay derdi.

— Siz Fileas Foggmisiz? — so‘radi konsul.

— Ha, janob.

— Bu odam sizning xizmatkoringizmi?

— Ha. Fransuz, ismi Paspartu.

— Londondan kelyapsizmi?

— Ha.

— Qayerga ketyapsiz?

— Bombeyga.

— Yaxshi, janob. Bilasizki, viza ortiqcha rasmiyatchilik, pasport ham talab qilinmaydi.

— Bilaman, janob, — javob berdi Fileas Fogg, — lekin vizangiz Suvayshdan o‘tganimni isbotlashi kerak.

Konsul pasportga imzo qo‘yib, muhr bosdi. Fogg haqini to‘lab, sovuqqonlik bilan ta’zim qildi va xizmatkori bilan chiqib ketdi.

— Xo‘sh? — so‘radi izquvar.

— Xo‘sh, — javob berdi konsul, — u mukammal halol odamga o‘xshaydi.

— Bo‘lishi mumkin, — dedi Fiks. — Lekin bu muhim emas. Sizningcha, u o‘g‘rining belgilariga aynan mos tushmaydimi?

— Roziman, lekin bilasizki, belgilar...

— Men buni aniqlayman, — dedi Fiks. — Xizmatkori xo‘jayiniga qaraganda tushunarliroq ko‘rinadi. Bundan tashqari, u fransuz, ular gapirmasdan turolmaydi.

Fileas Fogg esa konsullikdan chiqib, pristanga yo‘l oldi. U yerda Paspartuga bir nechta topshiriq berdi, keyin qayiqqa o‘tirib, «Mongoliya»dagi kayutasiga qaytdi. U daftarini oldi. Unda quyidagilar yozilgan edi:

«2-oktabr, chorshanba, kechki 8:45 — Londondan jo‘nash. 3-oktabr, payshanba, ertalab 7:20 — Parijga yetib kelish. 4-oktabr, juma, ertalab 6:35 — Mont-Senis orqali Turinga yetib kelish. 5-oktabr, shanba, ertalab 4:00 — Brindiziga yetib kelish. 9-oktabr, chorshanba, ertalab 11:00 — Suvayshga yetib kelish. Jami sarflangan vaqt: 6 kun 15 yarim soat».

Bu yo‘l daftari ustunlarga bo‘lingan edi. Unda 2-oktabrdan 21-dekabrgacha har bir oy, kun, jo‘nash va yetib kelish vaqti — Parij, Brindizi, Suvaysh, Bombey, Kalkutta, Singapur, Gonkong, Yokogama, San-Fransisko, Nyu-York, Liverpul va London — belgilangan edi. Har bir manzilda qancha yutgan yoki yutqazganini yozib borish uchun alohida ustun ham bor edi. Bu daftar janob Foggga doimo qayerda turganini, oldinda yoki orqada ekanini ko‘rsatib turardi.

O‘sha kuni u Suvaysh yonidagi yozuvni to‘ldirdi: hech narsa yutilmagan ham, yutqazilmagan ham. Keyin kayutasida nonushta qildi. Shaharni ko‘rishga esa xayoliga ham keltirmadi. U shunday inglizlar toifasidan ediki, ular boshqa mamlakatlarni xizmatkorlari orqali ko‘radilar.