Fiks esa pristanga qaytib, Paspartuni tez topdi. Xo‘jayini uni xarid qilish uchun qirg‘oqda qoldirgan edi. U atrofga qiziqib qarab, sayr qilib yurardi.

— Xo‘sh, do‘stim, — dedi Fiks unga yaqinlashib, — pasportingizga viza qo‘yildimi?

— A, siz ekansiz-ku, janob, — javob berdi fransuz. — Juda minnatdorman. Hammasi joyida.

— Shaharni ko‘ryapsizmi?

— Ha, lekin shunday tez yurayapmizki, xuddi tushda ketayotgandek. Demak, biz Suvayshdamiz?

— Suvayshda.

— Misrda?

— Ha, Misrda.

— Afrikada?

— Afrikada.

— Afrikada! — takrorladi Paspartu. — Ishonib bo‘lmaydi! Tasavvur qiling, janob, Parijdan nariga borishimni xayolimga ham keltirmagandim. Mana go‘zal poytaxtimni bor-yo‘g‘i soat yetti-yu yigirmadan sakkiz-u qirqgacha, Shimoliy vokzal bilan Lion vokzali oralig‘ida, yomg‘ir ostida izvosh oynasidan ko‘rdim, xolos! Juda afsus! Pere-Lashez bilan Yelisey dalalarini yana bir marta ko‘rgim kelgandi!

— Demak, juda shoshyapsizlar-da? — so‘radi izquvar.

— Men emas, xo‘jayinim shoshyapti. Aytgancha, men paypoq va ko‘ylak sotib olishim kerak. Biz yuksiz, faqat yo‘l sumkasi bilan chiqqanmiz.

— Sizni do‘konga olib boraman, u yerda hamma narsa bor.

— Janob, — dedi Paspartu, — siz haqiqatan ham juda mehribon odamsiz!

Ular yo‘lga tushishdi. Paspartu gapira ketdi.

— Eng muhimi, — dedi u, — paroxodga kechikmaslik!

— Vaqtingiz yetarli, — dedi Fiks. — Hali soat o‘n ikki ham bo‘lmadi.

Paspartu katta soatini chiqardi.

— O‘n ikki? Hozir to‘qqiz-u ellik ikki-ku!

— Soatingiz orqada qolgan, — dedi Fiks.

— Mening soatimmi? Bu oilaviy soat, babamdan qolgan! Yilida besh daqiqa ham adashmaydi. Haqiqiy xronometr!

— Tushundim, — dedi Fiks. — Siz London vaqtini saqlab qolgansiz. U Suvayshdan taxminan ikki soat orqada. Har mamlakatda soatingizni mahalliy peshinga to‘g‘rilashingiz kerak.

— Soatimga tegsinmi? Hech qachon! — qichqirdi Paspartu.

— Unda u quyoshga to‘g‘ri kelmaydi.

— Quyoshning o‘zi aybdor! Noto‘g‘ri yursa, demak, u adashgan!

Va bu yigit g‘urur bilan soatini cho‘ntagiga qaytardi.

Biroz yurgach, Fiks so‘radi:

— Demak, Londondan juda shoshib chiqdingizlarmi?

— Juda! O‘tgan chorshanba kuni soat sakkizda janob Fogg, odatiga zid ravishda, klubdan qaytdi va chorak soatdan keyin yo‘lga chiqdik.

— Xo‘jayiningiz qayerga ketyapti?

— To‘g‘ri ketyapti! Dunyoni aylanib chiqyapti!

— Dunyoni aylanib? — qichqirdi Fiks.

— Ha, saksan kunda! Garov ekan, deydi. Lekin, oramizda qolsin, men bunga ishonmayman. Buning aqlga to‘g‘ri kelmaydi. Bunda boshqa sir bor.

— Bu janob Fogg o‘ziga xos odam ekan-da?

— Shunday deb o‘ylayman.

— Boymi?

— Shubhasiz. Yangi-yangi banknotlarda katta pul olib ketyapti! Yo‘lda ham pulni ayamayapti. Hatto «Mongoliya» kapitaniga, agar Bombeyga ancha oldin yetib borsa, katta mukofot va’da qildi!

— Xo‘jayiningizni ancha vaqtdan beri bilasizmi?

— Men? — javob berdi Paspartu. — Jo‘nab ketadigan kunimiz unga xizmatga kirganman.

Bu javoblar allaqachon hayajonlangan izquvarga qanday ta’sir qilganini tasavvur qilish oson. O‘g‘irlikdan keyin Londondan shoshib chiqib ketish, yangi banknotlar, uzoq yurtlarga shoshilish, g‘alati garov bahonasi — bularning hammasi Fiksning shubhasini mustahkamladi. U fransuzni yana gapga soldi va janob Fogg Londonda yolg‘iz yashashini, boy ekanini, lekin boyligi qayerdanligini hech kim bilmasligini aniqladi. Shu bilan birga, Fogg Bombeyda tushib qolmasligini, balki uzoqroqqa ketishini ham bildi.

— Bombey uzoqmi? — so‘radi Paspartu.

— Ancha uzoq, — dedi izquvar. — Dengizda yana o‘n kunlik yo‘l.

— Bombey qayerda o‘zi?

— Hindistonda.

— Osiyoda?

— Albatta.

— Ey Xudo! Aytmoqchi... meni bir narsa qiynayapti... gaz chirog‘im! Uni o‘chirishni unutibman, hisobi esa mendan undiriladi. Kuniga ikki shilling — bu esa ishlaganimdan olti pens ko‘proq. Tushunyapsizmi, sayohat uzaygan sari...

Fiks gaz masalasini tushundimi-yo‘qmi — noma’lum. U endi boshqa narsa haqida o‘ylardi. Paspartuni do‘konga olib borib, xaridlarini qildirdi, paroxodga kechikmasligini tayinladi va konsullikka shoshildi.

Fiks endi ishonchi komil edi.

— Janob, — dedi u konsulga, — shubham qolmadi. U odamni topdim. U o‘zini saksan kunda dunyoni aylanib chiqmoqchi bo‘lgan injiq odam qilib ko‘rsatyapti.

— Unda u ayyor odam ekan, — dedi konsul. — Butun Yevropa va Amerika politsiyasini ortda qoldirib, Londonga qaytib bormoqchi.

— Ko‘ramiz, — dedi Fiks. — Men Londonga telegramma yuboraman, Bombeyga order yuborishsin. O‘zim esa «Mongoliya»da u bilan birga ketaman.

Chorak soatdan keyin Fiks yengil yuk bilan, cho‘ntagida pul bilan «Mongoliya»ga chiqdi. Tez orada paroxod Qizil dengizning suvlari bo‘ylab jadal suzib ketdi.